Ευγενία Τσουμάνη – Σπέντζα Βουλευτής Επικρατείας Νέας Δημοκρατίας  
βιογραφικό   δραστηριότητες       επικοινωνία
 
 
νομοθετικό έργο

14/9/2011 - Αμφίβολη η επίτευξη των στόχων για την Κοινωνική Οικονομία

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, η ανάπτυξη της κοινωνικής οικονομίας και της κοινωνικής επιχειρηματικότητας πρέπει να αποτελεί πολιτική και θεσμική προτεραιότητα ιδιαίτερα σε δύσκολες περιόδους, όπως αυτή που διανύει η χώρα μας και με μεγάλες ευθύνες της Κυβέρνησης.

Σε μια οικονομία με βαθιά ύφεση και με ραγδαία αυξανόμενη ανεργία να πλήττει με μεγάλη ένταση, κυρίως ευπαθείς ομάδες πληθυσμού και να δημιουργεί νέες ευπαθείς ομάδες στον πληθυσμό και μάλιστα σε συγκεκριμένες περιφέρειες, στόχος θα πρέπει να είναι η αναζήτηση και εφαρμογή νέων αποτελεσματικών μέτρων, όπως αυτά που θα μπορούσε, παραδείγματος χάρη, να προσφέρει ο λεγόμενος «τρίτος» τομέας της οικονομίας, ο τομέας ο οποίος αναγνωρίζεται διεθνώς ότι προσφέρει νέες ευκαιρίες ανάπτυξης, απασχόλησης, ιδιαίτερα μάλιστα για άτομα που αντιμετωπίζουν δυσκολίες εισόδου στην αγορά εργασίας, όπως είναι και οι γυναίκες.

Μέσα από τον όρο «κοινωνική οικονομία» ή αλλιώς, αν θέλετε, «αλληλέγγυα οικονομία» βλέπουμε μια οικονομία ενταγμένη λειτουργικά στην κοινωνία που εξυπηρετεί τις πραγματικές ανάγκες της, μια οικονομία, συνεπώς, ανθρωπίνων και οικολογικών –θα έλεγα- μεγεθών, με κινητήρια δύναμη όχι πρωτίστως την κερδοφορία, αλλά το κοινωνικό όφελος, δηλαδή δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης, επανένταξη κοινωνικά αποκλεισμένων ατόμων, αναζωογόνηση τοπικών οικονομιών, αλλά και παροχή ποιοτικών τοπικών υπηρεσιών ή εναλλακτικών μορφών επιχειρηματικότητας.

Ήδη στην Ευρώπη η κοινωνική οικονομία αντιπροσωπεύει το 10% το συνόλου των επιχειρήσεων, δηλαδή 2 εκατομμύρια επιχειρήσεις, και το 6% της συνολικής απασχόλησης. Το Ευρωκοινοβούλιο μάλιστα σε σχετικό ψήφισμά του ζήτησε την ενσωμάτωση της κοινωνικής οικονομίας στην κατάρτιση εθνικών πολιτικών, ειδικότερα στον τομέα της έρευνας, της καινοτομίας και της περιφερειακής ανάπτυξης. Ζήτησε, επίσης, την υποστήριξη των φορέων της κοινωνικής οικονομίας με μέτρα, όπως η εύκολη πρόσβαση σε πιστώσεις και φορολογικές ελαφρύνσεις, ηανάπτυξη των μικροπιστώσεων, καθώς επίσης και η πρόβλεψη χρηματοδοτήσεων και κινήτρων.

Ωστόσο, αγαπητές και αγαπητοί συνάδελφοι, μέσα από το συγκεκριμένο νομοσχέδιο που συζητάμε σήμερα, η επίτευξη των στόχων της κοινωνικής οικονομίας για την κοινωνική συνοχή φαντάζει εξαιρετικά αμφίβολη, καθώς εντοπίζονται πολύ σοβαρές αδυναμίες για συγκεκριμένα ζητήματα. Κυρία συνάδελφε της κυβερνώσας παράταξης, θετικό στο σχέδιο νόμου είναι ο στόχος. Και αυτό το λέω επειδή αναφέρατε ότι η Νέα Δημοκρατία δεν βλέπει τίποτα θετικό. Θετικός, λοιπόν, είναι ο στόχος. Τα μέσα δεν είναι θετικά. Κατά την άποψή μας, ο τρόπος με τον οποίο θα αντιμετωπίσουμε το στόχο είναι ατελής και ατελέσφορος.

Και αυτό γιατί κατ’ αρχάς, δεν εξασφαλίζεται ένα σταθερό και αποτελεσματικό χρηματοδοτικό πλαίσιο για τους φορείς της κοινωνικής οικονομίας. Η Εισηγήτρια της κυβερνώσας παράταξης αναφερθήκατε σε μοντέλα του εξωτερικού, σε μικροπιστώσεις και σε «ηθικές τράπεζες». Αυτά αποκλείονται παντελώς από αυτά που προβλέπει το σχέδιο νόμου. Δεν τα ενθαρρύνει καθόλου, δεν τα αναφέρει καν, αλλά ούτε και τα διευκολύνει. Η εμπειρία κυρίως σε κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει αποδείξει ότι οι κοινωνικές επιχειρήσεις αποκτούν ουσιαστική υπόσταση όταν συνοδεύονται από τέτοιου είδους χρηματοδοτικά προϊόντα και όταν εξασφαλίζονται εναλλακτικές πιστώσεις. Είναι επομένως απαραίτητο να διασφαλίζεται η διευκόλυνση της πρόσβασης σ’ αυτές τις πιστώσεις με ευνοϊκούς όρους, με πρόβλεψη αξιόπιστων και αποτελεσματικών μηχανισμών χρηματοδότησης, με παροχή φορολογικών και άλλων μέτρων, θέματα τα οποία ενώ υπήρχαν στο πρώτο σχέδιο νόμου, αυτή τη στιγμή απουσιάζουν. Άλλωστε, όπως ήδη ανέφερα, αυτά ακριβώς προτείνει και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, προκειμένου να υποστηριχθούν οι φορείς κοινωνικής οικονομίας.

Ο κύριος Υπουργός κατά τη συζήτηση του σχεδίου νόμου στην αρμόδια Επιτροπή, είχε αναφερθεί σε εξειδίκευση χρηματοδοτικών εργαλείων μέσα από το Ταμείο Κοινωνικής Οικονομίας. Όμως, από το σχέδιο νόμου απουσιάζει παντελώς κάποια σχετική πρόβλεψη. Δεν γίνεται καν με εξουσιοδοτική διάταξη, αναφορικά με την προέλευση αυτών των πόρων, τον τρόπο με τον οποίο θα γίνει η διαχείριση και τον τρόπο με τον οποίο θα λειτουργήσει. Κατά την άποψή μας δε, η ίδρυση και λειτουργία ενός νέου αυτοτελούς ταμείου για το σκοπό αυτό είναι αμφισβητήσιμη, καθώς πιθανότατα θα προκαλέσει πολύ περισσότερες καθυστερήσεις και θα προσθέσει διαχειριστικό φόρτο, όταν μάλιστα δεν προβλέπονται οι κανόνες λειτουργίας του. Εκτιμούμε - και αυτό το αναφέραμε και στην Επιτροπή- ότι η πιο ευέλικτη, αν θέλετε, επιλογή θα μπορούσε να αποτελέσει η δημιουργία ειδικής χρηματοδοτικής γραμμής στο πλαίσιο του Εθνικού Ταμείου Επιχειρηματικής Ανάπτυξης, εφ’ όσον βεβαίως οι πόροι στη συγκεκριμένη δραστηριότητα καλύπτονται από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο.

Μια άλλη σημαντική αδυναμία του σχεδίου νόμου είναι ότι δεν προσδιορίζεται με ακρίβεια το πεδίο δραστηριοποίησης των κοινωνικών επιχειρήσεων, έτσι ώστε να αναδεικνύονται η συμπληρωματικότητα της κοινωνικής οικονομίας με την ιδιωτική οικονομία και όχι ο μεταξύ τους ανταγωνισμός. Δεν είναι αυτός ο στόχος. Απαιτείται, λοιπόν, ένας σαφής προσανατολισμός των ενδιαφερομένων σε συγκεκριμένα αντικείμενα δραστηριοποίησης, καθώς και ποσοτικοποίηση του εγχειρήματος ίδρυσης και λειτουργίας αυτών των επιχειρήσεων ανά περιφέρεια. Έχει πολύ μεγάλη σημασία η αναφορά στην περιφέρεια και κυρίως από τις εμπλεκόμενες αρχές προγραμματισμού. Στο πλαίσιο αυτό, επιβάλλεται κατ’ αρχάς να αποτυπωθεί η υφιστάμενη δραστηριότητα κοινωνικής οικονομίας ανά περιφέρεια, οι ανάγκες της ανά περιφέρεια και εν συνεχεία να διερευνηθεί η δυνατότητα ίδρυσης νέων φορέων σε εκείνα τα πεδία όπου διαφαίνεται ότι στις συγκεκριμένες περιφέρειες υπάρχουν προοπτικές και δυνατότητες βιώσιμης λειτουργίας. Για το σκοπό αυτό, πιστεύουμε ότι πρέπει να υπάρξουν και μελέτες σκοπιμότητες επίσης ανά περιφέρεια.

Είναι επίσης άκρως απαραίτητη η μεθοδική και με απόλυτο τρόπο αποσαφήνιση των κριτηρίων που πρέπει να πληρούν οι λοιποί φορείς κοινωνικής οικονομίας για να εγγραφούν στο ειδικό μητρώο. Επιμείναμε σ’ αυτό, κύριε Υπουργέ, και κατά τη συζήτηση στην Επιτροπή. Και αυτό, διότι μ’ αυτόν τον τρόπο θα μπορέσουμε να αποφύγουμε φορείς μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα που δεν αναλαμβάνουν επιχειρηματικό ρίσκο, όπως είναι κυρίως οι πολύπαθες μη κυβερνητικές οργανώσεις, να μπορούν να ωφεληθούν από τις ευεργετικές διατάξεις του σχεδίου νόμου και να μπορούν να έχουν πρόσβαση στο ΕΤΕΑΝ, το Εθνικό Ταμείο Επιχειρηματικής Ανάπτυξης και την υπαγωγή του σε διατάξεις επενδυτικού νόμου. Δεν είναι δυνατόν να διανοηθούμε ότι τέτοιου είδους φορείς και σωματεία, αν θέλετε, να μπορούν να επωφεληθούν από τον επενδυτικό νόμο.

Ένα άλλο θέμα που επίσης τίθεται είναι ο βαθμός που η Ειδική Υπηρεσία «EQUAL» μπορεί να ανταποκριθεί στο συντονιστικό ρόλο της και σε αποκεντρωμένο επίπεδο. Θεωρούμε ότι για την ολοκληρωμένη διαχείριση των ζητημάτων της κοινωνικής οικονομίας σε κεντρικό και περιφερειακό επίπεδο απαιτείται ένας ισχυρός συντονιστικός φορέας υπό την ομπρέλα του οποίου μπορούν να συγκεντρώνονται όλες οι αρμοδιότητες. Σύμφωνα με το νομοσχέδιο υπάρχουν περισσότερες υπηρεσίες. Επομένως, είναι σκόπιμο κατά τη γνώμη μας, να δημιουργηθεί μία ειδική διεύθυνση κοινωνικής οικονομίας στο Υπουργείο Εργασίας στην οποία να υπάγεται και το ταμείο κοινωνικής οικονομίας, ή ό,τι άλλη μορφή μπορεί να έχει αυτό, όσο και το γενικό μητρώο κοινωνικής οικονομίας.

Μία άλλη διάσταση αφορά την εμπλοκή του εθελοντισμού. Από το νομοσχέδιο απουσιάζει οποιαδήποτε μέριμνα για τους εθελοντές, που γνωρίζουμε ότι προσφέρουν εργασία στις κοινωνικές επιχειρήσεις και αυτή η παράλειψη, αν θέλετε, το να αγνοείται ο εθελοντισμός είναι σε βάρος της ανάπτυξης της κοινωνικής εργασίας. Θεωρούμε ότι για την ενίσχυση του εθελοντισμού, που ούτως ή άλλως στη χώρα μας έχει πολύ καλά παραδείγματα και δείγματα, θα ήταν σκόπιμο για παράδειγμα, η σύναψη συμφωνιών των εθελοντών μαζί με τις κοινωνικές επιχειρήσεις, έτσι ώστε στα προγράμματα κατάρτισης των εργαζομένων των κοινωνικών επιχειρήσεων να συμπεριλαμβάνονται και οι εθελοντές, όπως επίσης και ο χρόνος εθελοντικής προσφοράς να συμπεριλαμβάνεται ως χρόνος επαγγελματικής εμπειρίας, τουλάχιστον μετά από κάποιο χρονικό διάστημα, παραδείγματος χάριν ενός έτους.

Υπάρχουν επίσης και κάποια άλλα ζητήματα τα οποία περιορίζουν την αποτελεσματικότητα του εγχειρήματος, στα οποία θα έχω την ευκαιρία να αναφερθώ εκτενέστερα στην επί των άρθρων συζήτηση. Τέτοια είναι τα ζητήματα της μη δυνατότητας των ΟΤΑ και των υπαγομένων σε αυτούς νομικών προσώπων να συμμετέχουν, η κατάργηση της δυνατότητας θέσπισης περαιτέρω φορολογικών και οικονομικών κινήτρων -ένα πολύ σημαντικό ζήτημα- η πολυμελής αν θέλετε και δύσκαμπτη διϋπουργική Επιτροπή.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, μία ακόμα σημαντική προϋπόθεση για την επιτυχία του όλου εγχειρήματος, είναι και η δυνατότητα παροχής κατάλληλης τεχνικής και τεχνοκρατικής υποστήριξης που απαιτείται για την οργάνωση και λειτουργία των φορέων κοινωνικής οικονομίας, φορέων και μορφώματος που δεν έχει η χώρα μας αυτή τη στιγμή υλοποιήσει, τουλάχιστον σε οργανωμένη βάση. Πρόκειται για μία αναγκαιότητα που έχει καταδειχθεί άλλωστε και κατά την περίοδο υλοποίησης των έργων για την κοινωνική οικονομία στο πλαίσιο της κοινοτικής πρωτοβουλίας equal, που ούτως ή άλλως ήταν περιορισμένη.

Η εμπειρία στην ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας από άτομα χωρίς επιχειρηματική κουλτούρα έχει δείξει την ανάγκη συγκροτημένης στήριξης με τη δημιουργία αποκεντρωμένου μηχανισμού υποστήριξης σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Εδώ μπορούν να συμβάλλουν και οι παραγωγικοί φορείς, οι φορείς των παραγωγικών τάξεων. Αυτό θα βοηθούσε στην καλύτερη πληροφόρηση και ενημέρωση των ενδιαφερομένων αλλά και στην υποστήριξη στη βάση δημιουργίας αρχικής λειτουργίας με παροχή συμβουλών, σχετικά με χρηματοδοτικά εργαλεία, που είπαμε ότι είναι απαραίτητα, με λειτουργικά ζητήματα και κυρίως, το επαναλαμβάνω, με την παροχή τεχνογνωσίας σε θέματα έρευνας, καινοτομίας και περιφερειακής ανάπτυξης όπως, επαναλαμβάνω, αναφέρει και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Αυτές ακριβώς οι καινοτόμες παρεμβάσεις είναι που απαιτούν ιδιαίτερη τεχνογνωσία και αυτό είναι που λείπει παντελώς από το σχέδιο νόμου γι’ αυτό κι έχουμε αυτή τη στάση ως Νέα Δημοκρατία, απέναντι σ’ αυτό. Δίχως έναν τέτοιο μηχανισμό δεν εξασφαλίζεται η απόδοση σε μακροχρόνια βάση, άρα ούτε και η οικονομική ένταξη ευπαθών ομάδων που είναι θεμελιώδης στόχος της κοινωνικής οικονομίας. Μπορεί να έχουμε πρόσκαιρα αποτελέσματα, όχι όμως μακροχρόνια. Ασφαλώς ο σχεδιασμός του Υπουργείου για την κατάρτιση δύο χιλιάδων ατόμων, όπως ανέφερε ο Υπουργός προφορικά, που πρόκειται να εργαστούν σε κοινωνικές επιχειρήσεις, δεν εγγυάται την τεχνογνωσία που απαιτείται για τη δημιουργία και την καθοδήγηση σε σταθερή βάση της λειτουργίας των επιχειρήσεων αυτών.

Κύριε Υπουργέ, όπως ελέχθη και προηγουμένως, έχουν κατατεθεί τρεις πολύ σοβαρές τροπολογίες για τις οποίες μας κάνατε μία πολύ σύντομη αναφορά στην Επιτροπή. Θα συζητηθούν αύριο. Ωστόσο η συγκεκριμένη για την οποία μίλησαν οι συνάδελφοι και ιδίως ως προς το θέμα που αφορά τις δραστικές ουσίες, δεν είναι δυνατόν να συζητηθεί τόσο απλά και χωρίς προετοιμασία. Δεν είναι δυνατόν να έρχεται δύο μέρες πριν, μία τροπολογία είκοσι πέντε σελίδων μόνο ως προς τη διατύπωσή της, πέραν της Αιτιολογικής Έκθεσης χωρίς να έχει συζητηθεί καν επί της ουσίας, έστω και μερικώς στην Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων.   Μας είπατε ότι αναφέρατε δύο λόγια. Κύριε Υπουργέ, αν ήταν έτσι, θα μπορούσαμε με δύο λόγια να συζητάμε και τα νομοσχέδια. Ωστόσο, μέσα σε κάθε τροπολογία υπάρχει ουσία. Εμείς παρακαλούμε να αποσύρετε αυτή την τροπολογία, δεδομένου του περιεχομένου αλλά και της έκτασής της και της έλλειψης προετοιμασίας και σε κάθε περίπτωση θα τοποθετηθούμε και αύριο επί των λοιπών.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, θέλω να κλείσω. Η Κυβέρνηση έχει αποδεδειγμένα αποτύχει στη διαχείριση του δημοσιονομικού προβλήματος της χώρας, όπως μαρτυρά η επιβολή αλλεπάλληλων, κοινωνικά άδικων και οικονομικά αναποτελεσματικών μέτρων, αλλά και οι σκληρές τοποθετήσεις, αν θέλετε, των ευρωπαίων εταίρων μας. Εξακολουθεί να πορεύεται χωρίς σχέδιο και με κοντόφθαλμο χρονικό ορίζοντα που ορίζεται κάθε φορά από την ημερομηνία εκταμίευσης της επόμενης δόσης. Δεν έχει καταφέρει ούτε να αναζωογονήσει την αναπτυξιακή διαδικασία ούτε να προστατεύσει θέσεις εργασίας ούτε να απλώσει δίχτυ προστασίας για τους πλέον δοκιμαζόμενους συμπολίτες μας.

Η ανάπτυξη κοινωνικής οικονομίας σε στέρεη βάση θα μπορούσε να παράξει αποτελέσματα στο σκέλος της απασχόλησης, της τοπικής ανάπτυξης, της κοινωνικής συνοχής. Εντούτοις, τα δυνητικά αποτελέσματα φαίνονται ότι περιορίζονται δραματικά λόγω του ελλιπούς πλαισίου χρηματοδότησης, της απουσίας αποτελεσματικού μηχανισμού τεχνικής υποστήριξης και της μη εξειδίκευσης πολιτικών ανά περιφέρεια. Πολύ σημαντικά ζητήματα για εμάς, θέμα το οποίο μας αναγκάζει να καταψηφίσουμε το νομοσχέδιο αυτό επί της αρχής, καίτοι συμφωνούμε με τους στόχους του.

Δείτε το σχετικό video

 
             
  πίσω
             
Αφήστε το δικό σας σχόλιο
*Όνομα:  
*E-mail:  
*Σχόλιο:  
 
     
   
 
     
     
 
 
 
rss feed
Κατασκευή Ιστοσελίδων Web Future