Ευγενία Τσουμάνη – Σπέντζα Βουλευτής Επικρατείας Νέας Δημοκρατίας  
βιογραφικό   δραστηριότητες       επικοινωνία
 
 

30/9/2012 - "Χρειάζονται και άλλα βήματα για τη στήριξη της κοινωνικής οικονομίας"

Θέλω κατ’ αρχάς να ευχαριστήσω το Ελληνογερμανικό Επιμελητήριο για την πρόκληση και να το συγχαρώ για την πρωτοβουλία του να διοργανώσει τη σημερινή συζήτηση που αναδεικνύει της σημασία της επιχειρηματικότητας σε συνδυασμό με το όραμα της καλύτερης κοινωνίας.

Η ανάπτυξη της κοινωνικής οικονομίας και της κοινωνικής επιχειρηματικότητας πρέπει να αποτελεί πολιτική προτεραιότητα, ειδικά σε περίοδο βαθιάς ύφεσης της οικονομίας και έκρηξης της ανεργίας. Και, όπως γνωρίζουμε, η ύφεση πλήττει με μεγαλύτερη ένταση ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού και συγκεκριμένες περιφέρειες της χώρας, απειλώντας την κοινωνική συνοχή.

Ο όρος «κοινωνική ή αλληλέγγυα οικονομία» αναφέρεται στην οικονομική δραστηριότητα που είναι λειτουργικά ενταγμένη στην κοινωνία, που εξυπηρετεί πραγματικές ανάγκες της, με κινητήρια δύναμη όχι την κερδοφορία αλλά το κοινωνικό όφελος. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο η κοινωνική οικονομία αντιπροσωπεύει το 10% του συνόλου των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, ήτοι 2 εκ. Επιχειρήσεις με 11 εκατ. εργαζομένους, και το 6% της συνολικής απασχόλησης (6,8 % της μισθωτής εργασίας).

Στο πλαίσιο αυτό η κοινωνική οικονομία αποτελεί μια ευκαιρία για να δημιουργηθούν ευκαιρίες απασχόλησης, να ενθαρρυνθεί η επανένταξη κοινωνικά αποκλεισμένων συμπολιτών μας, να αντιμετωπισθεί η υψηλή ανεργία σε περιοχές που αντιμετωπίζουν σοβαρή κάμψη της οικονομικής δραστηριότητας. Επίσης, μπορεί να συμβάλει στην παροχή σύγχρονων, ποιοτικών κοινωνικών υπηρεσιών, στην προώθηση εναλλακτικών μορφών επιχειρηματικότητας και εν τέλει, στην προώθηση της περιφερειακής και της τοπικής ανάπτυξης.

Το Ευτωπαϊκό Κοινοβούλιο σε ψήφισμά του ζήτησε την ενσωμάτωση της Κ.Ο. στις κοινωνικές και εθνικές πολιτικές, ιδιαίτερα στον τομέα έρευνας, καινοτομίας και της περιφεριακής ανάπτυξης με χρηματοδότηση, μέτρα και κίνητρα. Με δεδομένο ότι η προσφορά εργασίας είναι σήμερα περιορισμένη τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα, η κοινωνική οικονομία μπορεί να προσφέρει νέες ευκαιρίες ανάπτυξης και απασχόλησης, ιδιαίτερα για άτομα που αναφέραμε παραπάνω τα οποία σήμερα αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες εισόδου στην αγορά εργασίας, σημαντικό μέρος αυτού του πληθυσμού αποτελούν οι γυναίκες. Ήδη το γυναικείο δυναμικό μας έχει επιδείξει αξιοσημείωτη συμβολή στην ανάπτυξη της κοινωνικής επιχειρηματικότητας στη χώρα, κυρίως στον αγροτικό τομέα αλλά όχι μόνο. Στην Ελλάδα δραστηριοποιούνται περίπου 110 γυναικείοι αγροτουριστικοί και αστικοί συνεταιρισμοί - εκ των οποίων 70 με 80 είναι ενεργοί – στους οποίους συμμετέχουν περισσότερες από 5.000 γυναίκες. Ο ρόλος των γυναικών σε αυτό τον τομέα είναι πολλαπλός:
  • αφενός, η επιχειρηματική και κοινωνική τους δραστηριότητα συμβάλλει στην αξιοποίηση των ανθρώπινων πόρων και στην απασχόληση, τονώνοντας έτσι τις τοπικές οικονομίες και συνεισφέροντας στη διατήρηση του κοινωνικού ιστού.
  • αφετέρου, βοηθάστην άρση των κοινωνικών στερεότυπων σχετικά με τις ικανότητες των γυναικών στο επιχειρείν και στην ανάληψη του επιχειρηματικού κινδύνου. Επιπρόσθετα, η οικονομική - και όχι μόνο - αυτονομία που αποκτούν οι γυναίκες συνδράμει στη βελτίωση της θέσης τους μέσα και από το συνδυασμό επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, καθώς οι ίδιες μπορούν να διαμορφώσουν σε μεγάλο βαθμό τους όρους εργασίας τους.
Στην Ελλάδα η πλειονότητα των κοινωνικών συνεταιρισμών που δημιουργήθηκαν την τελευταία εικοσαετία δεν απέδωσε τα αναμενόμενα αποτελέσματα λόγω κυρίως της έλλειψης ευέλικτου πλαισίου για τη θεσμική, διοικητική και χρηματοδοτική στήριξη τέτοιων πρωτοβουλιών.  Με το Ν.4019/2012 επιχειρήθηκε μια ολοκληρωμένη θεσμοθέτηση του χώρου της κοινωνικής οικονομίας και της κοινωνικής επιχειρηματικότητας. Μεταξύ των βασικών ρυθμίσεων περιλαμβάνονται:
  • η καταγραφή των σχετικών φορέων σε Γενικό Μητρώο Επιχειρήσεων Κοινωνικής Οικονομίας βάσει ελάχιστων κριτηρίων αξιολόγησης (που προβλεπόταν να καθοριστούν με Κοινή Υπουργική Απόφαση).
  • η θεσμοθέτηση των Κοινωνικών Συνεταιριστικών Επιχειρήσεων και η διάκρισή τους σε Ένταξης, Κοινωνικής Φροντίδας και Συλλογικού Σκοπού. Βασικές αρχές λειτουργίας: η ελεύθερη συμμετοχή, η δημοκρατική διοίκηση στη βάση του «ένα μέλος, μία ψήφο», η περιορισμένη και δίκαιη διανομή του πλεονάσματος.
  • η πρόβλεψη συγκεκριμένων διαδικασιών αδειοδότησης και αναγνώρισης των υφιστάμενων φορέων καθώς και φορολογικά κίνητρα για την ίδρυσή τους.
  • η θεσμοθέτηση της πρόσβασης των επιχειρήσεων κοινωνικής οικονομίας σε Ταμείο Κοινωνικής Οικονομίας καθώς και η δυνατότητα χρηματοδότησης μέσω του ΕΤΕΑΝ και του Αναπτυξιακού Νόμου.
  • Τέλος η σύσταση Ειδικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Ασφάλισης για την Κοινωνική Επιχειρηματικότητα επιπλέονεισήχθη ο τύπος των «Δημοσίων Συμβάσεων Κοινωνικής Αναφοράς» στις οποίες θα ορίζονται τα κριτήρια για τη συμμετοχή φορέων της κοινωνικής οικονομίας στην εκτέλεση συμβάσεων.
Παρά το γεγονός ότι η ψήφιση του εν λόγω νόμου συνιστά ένα αναγκαίο βήμα για τη θεσμική θωράκιση της κοινωνικής οικονομίας, εμφανίζει, όπως είχα την ευκαιρία να αναπτύξω ως εκ των εισηγητών του σχετικού νομοσχεδίου στη Βουλή, σοβαρές αδυναμίες που καθιστούν αμφίβολη την επίτευξη των στόχων της κοινωνικής οικονομίας για την κοινωνική συνοχή, την απασχόληση και την ανάπτυξη.

Κατ’ αρχάς, με το νόμο δεν εξασφαλίζεται ένα σταθερό και αποτελεσματικό χρηματοδοτικό πλαίσιο για τους φορείς της κοινωνικής οικονομίας. Η εμπειρία, κυρίως σε κράτη - μέλη της Ε.Ε., έχει αποδείξει ότι οι κοινωνικές επιχειρήσεις επιτυγχάνουν όταν συνοδεύονται από τέτοιου είδους χρηματοδοτικά προϊόντα και εξασφάλιση εναλλακτικών πιστώσεων. Αυτά επισημαίνει και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προκειμένου να υποστηριχθούν οι φορείς Κοιν. Οικον. Είναι επομένως απαραίτητο να διασφαλίζεται η διευκόλυνση πρόσβασης σε χρηματοδοτήσεις με ευνοϊκούς όρους, όπως είναι η χορήγηση άτοκων δανείων με μακρά περίοδο αποπληρωμής, μικροπιστώσεις (ηθικές τράπεζες και μοντέλα Ευρώπης) και η παροχή άλλου τύπου διευκολύνσεων εκτός των φοροαπαλλαγών. Από το νόμο λοιπόν απουσιάζει οποιαδήποτε πρόβλεψη για εξειδίκευση χρηματοδοτικών εργαλείων - ούτε καν με εξουσιοδοτική διάταξη- αναφορικά με την προέλευση των οικονομικών πόρων του Ταμείου και τον τρόπο διαχείρισής τους. Άρα τα προβλεπόμενα στο νομοσχέδιο χρηματοδοτικά εργαλεία απαιτούν ενίσχυση και περαιτέρω εξειδίκευση

Θέμα τίθεται επίσης ως προς το βαθμό κατά τον οποίο η Ειδική Υπηρεσία του Υπουργείου μπορεί να ανταποκριθεί στο συντονιστικό ρόλο της και σε αποκεντρωμένο επίπεδο. Θεωρώ ότι για την ολοκληρωμένη διαχείριση των ζητημάτων της κοινωνικής οικονομίας σε κεντρικό και περιφερειακό επίπεδο απαιτείται ένας ισχυρός συντονιστικός φορέας.

Μια άλλη επίσης σημαντική αδυναμία του νόμου είναι ότι δεν προσδιορίζεται με ακρίβεια το πεδίο δραστηριοποίησης των κοινωνικών επιχειρήσεων έτσι ώστε να αναδεικνύεται η συμπληρωματικότητα της κοινωνικής οικονομίας με την ιδιωτική οικονομία και όχι ο ανταγωνισμός μεταξύ τους. Απαιτείται, λοιπόν, σαφής προσανατολισμός των ενδιαφερομένων σε συγκεκριμένα αντικείμενα δραστηριοποίησης, η καταγραφή αναγκών περιφέρειας καθώς και ποσοτικοποίηση του εγχειρήματος ίδρυσης και λειτουργίας αυτών των επιχειρήσεων, ανά περιφέρεια, από τις εμπλεκόμενες αρχές προγραμματισμού.

Τέλος, απαιτείται αποσαφήνιση των κριτιρίων που πρέπει να πληρούν οι φορείς Κ.Ο. για να εγγραφούν στο Γενικό Μητρώο. Αποφυγή φορέων μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα που όμως δεν αναλαμβάνουν επιχειρήσεις

Είναι γεγονός ότι απαιτούνται περαιτέρω βήματα για τη στήριξη του τρίτου τομέα με βελτίωση του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου στις κατευθύνσεις που περιέγραψα, ενίσχυση των φορολογικών και οικονομικών κινήτρων,αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων πόρων και προώθηση συνεργειών σε περιφερειακή και τοπική κλίμακα. Η ανάπτυξη της Κ.Ο. σε στέρεη βάση θα μπορούσε να παρέχει αποτέλεσμα στον τομέα απασχόλησης , τοπικής ανάπτυξης , κοινωνικής συνοχής. Τα αποτελέσματα φαίνεται να περιορίζονται σημαντικά λόγω ελλιπούς πλαισίου χρηματοδότησης και απουσίας αποτελεσματικού μηχανισμού τεχνολογικής υποστήριξης της μη εξειδίκευσης πολιτικών ανά περιφέρεια.

Είμαι βέβαιη ότι πρωτοβουλίες όπως η σημερινή θα συμβάλουν στην ανάπτυξη ενός γόνιμου διαλόγου που θα προτείνει λύσεις για την ουσιαστική ανάπτυξης της κοινωνικής οικονομίας στη χώρα μας.
 
             
  πίσω
             
Αφήστε το δικό σας σχόλιο
*Όνομα:  
*E-mail:  
*Σχόλιο:  
 
     
   
 
     
     
 
 
 
rss feed
Κατασκευή Ιστοσελίδων Web Future